"Feliz Navidad y Prospero Año Nuevo"

Kerstavond

Aangezien de meeste Guatemalteekse gewoontes en tradities voor mij een hele openbaring zijn, ging iedereen ervan uit dat dit ook zo zou zijn met Kerstavond... niet dus. Hoe vaak heb ik de laatste dagen niet uitgelegd dat ook bij ons Kerstmis bestaat, dat kindeke Jezus ook bij ons om 24u in zijn strooien bakje wordt gelegd, dat ook bij ons een nachtmis bestaat, dat wij ook kadootjes uitdelen, dat wij ook gezellig met de familie samenkomen om heel veel te eten. Toch beweerde iedereen dat alles hier toch anders is, veel gezelliger, meer ambiance en dat er gigantisch veel eten wordt geserveerd...

Mijn uiteindelijke conclusie:

Kerstmis wordt heel gelijkaardig gevierd in vergelijking met bij ons. Het was gezellig, maar het kan nooit tippen aan de sfeer en ambiance bij mijn familietje in Woumen. Alleen al als ik terugdenk: hoe op kerstavond 2006 de borden, glazen wijn, servetten, armen en benen in de lucht gezwierd werden op de beats van een zelfgemaakt CD-tje onder het luide gekwekker, gekakel en geschater van de Bevertjes en aanhangels, dan moet ik spontaan beginnen lachen. Hilaaaarisch. Daar kunnen ze hier nog van leren en kan niemand aan tippen... Ik heb ze daar in Woumen toch allemaal verschrikkelijk gemist. Maar mijn telefoongesprekjes van 2x 50 minuten zorgden ervoor dat ik me niet te eenzaam voelde. Allemaal zijn ze de revue gepasseerd: paps en mams, Evelien en Joachim, Lieselot en Klaas, Mathias en Sara, en.... PIETER.

Toch zijn er wel enkele verschillen:

- de traditionele kerst- en nieuwjaarsschotel: tamales de carne

Dit is maïsdeeg gevuld met een stukje vlees (kip of varken). Meestal is het stukje vlees niet meer dan een botje dat wel naar vlees smaakt als je erop zuigt. Vaak worden er ook een chile en enkele rozijnen in de tamal verwerkt. Het geheel wordt in een groot blad gewikkeld en zo gestoomd.

- het nationale kerst- en nieuwjaarsdrankje: ponche

Punch gemaakt van fruit, water, kaneel en suiker. Welk fruit erin gaat bepaal je zelf, maar volgende stukken fruit gaan er bijna altijd in: ananas, appel, papaya, banaan, rozijnen, soms druiven of gedroogde pruimen. Nog lekkerder als er een beetje likeur aan toegevoegd wordt. Het drankje wordt zowel koud als warm gedronken.

- het klimaat zorgde ervoor dat ik nooit een echt kerstgevoel heb gehad. In San Rafael brandt de zon enorm fel rond deze tijd van het jaar. Terwijl iedereen in België zat te tutteren voor de stoof of open haard met piewanten en muts op, zat ik te puffen in het zonnetje in mijn bain-de-soleil. Ook de plastieken kerstbomen met lichtjes die ‘jingle bells’ en ‘we wish you a merry christmas’ jengelden, riepen bitter weinig sfeer op. Maar ik heb er voor kerst in ieder geval een kleurtje bij.

- Cuetes of bombas

Geen kerst en nieuwjaar zonder bommen en vuurwerk. Alle winkeltjes installeren voor hun ingang een plastieken tafel volgestouwd met cuetes; de verkoop kan beginnen. Al sinds eind november bestaat er geen moment rust in San Rafael. Vuurwerk en bommetjes worden van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat de lucht ingeschoten: oorverdovend, piepend, gierend, fluitend, vliegend. In Guatemala is er in elk geval een enorme afzetmarkt. Kerst- en oudejaarsavond  -- middernacht -- zijn beide climaxen wat dit betreft. Jong en oud, man en vrouw, ... iedereen schiet bommen af. Gevolg: om 24u kun je best je oordoppen insteken en de straat vermijden als je niet vergast wilt worden. Heel gezellig, noemen ze dat hier.

Mijn kerstavond:

Kerstavond heb ik bij de familie van Merlin doorgebracht. Merlin, haar ma Venancia, zus Mei, zus Sesi en echtgenoot Venicio en kinderen waren van de partij. Om 21u was ik uitgenodigd, om 22u15 ben ik er gearriveerd en nog zat ik alleen in de zetel te wachten tot de rest gedoucht had. Hora Chapin (= hora Guatemalteca). Venancia had een heel lekkere schotel klaargemaakt: soort varkenshaasje, opgevuld met lekkere kruiden en groenten, tortilla’s,  koude groentjes en rijst. Geen typische menu dus, maar de tamales de carne had ik in de namiddag al bij Lidia geproefd. Voor de gelegenheid werd een fles mierzoete cider gekraakt en natuurlijk ontbrak ook de Gallo niet. Om 24u werden de kadootjes uitgedeeld (enkel voor de kinderen) onder het oorverdovend lawaai van de bommetjes. Nadien trok iedereen op straat om elkaar een zalig kerstfeest te wensen. Vanaf 2u ’s morgens werd de nieuwe mercado omgetoverd tot een ‘fuifzaal’ met lokale discomuziek.

(K)oudejaarsavond

Oudejaarsavond ging ik in San Marcos bij Guatemalteekse vrienden vieren. We zouden met enkele vrienden het laatste maal van 2007 nuttigen. Ik werd verwacht ten laatste om 18u in San Marcos te arriveren. Zoals gewoonlijk veranderde de planning op de laatste seconde. Zomaar ineens moest iedereen tot heel laat werken op oudejaarsavond, dus geen feestmaal met allen samen. Leuk om te horen als je pas arriveert.

Marisa (Amerikaanse kinesiste die in El Tumbador werkt) was al eerder in San Marcos gearriveerd voor een loopwedstrijd die namiddag. Luis gaf ons de sleutels van zijn huis, zodat Marisa een douche kon pakken en wij daar op hem konden wachten.

Daar aangekomen... jammer, het water was afgesloten voor de rest van de dag. Enkele ogenblikken later... oeps, geen elektriciteit meer in heel San Marcos. Wij tweetjes maar wachten in het donker, met 2 kaarsjes in de vrieskou. Ja, inderdaad, in San Marcos is het wel degelijk IJSKOUD (is veel hoger gelegen dan San Rafael) en ik was dus al wat meer in eindejaarssfeer. Het enige verschil: verwarming bestaat er niet en de ijskoude gierende, wind kwam langs alle gleuven het huis binnen. Tutter tutter ril ril bibber bibber. Het huis is minimini, heel primitief en niet winddicht!!!

Zo begon onze oudejaaravond: geen water,geen licht, geen elektriciteit, ijskoud, veeeeel honger, geen aperitiefje en eenzaam ergens in een klein huisje in San Marcos. Maar Marisa en ik konden er goed mee lachen. Om 22u30 kwam Luis’ schoonzus thuis met tamales de carne en vlees dat nog geroosterd, patatjes die geschild en groentjes die gestoofd moesten worden. Tegen 23u kwam Luis binnengestrompeld en vrolijkte de boel op door zijn gitaar boven te halen en in het flakkerende kaarslicht enkele Spaanse canciones de amor te zingen. Om 23u30 kwam Luis’ ma terug van de avondmis. En... om kwart voor 12 kwam het licht, om 5 voor 12 konden we aan tafel, om 12u kusten we uitbundig en om 12u01 belde Pieter..... Een leuke avond kon beginnen.

Een typisch Guatemalteeks gerecht werd ons voorgeschoteld: churrasco’s (gebarbecued rundsvlees), frijoles (bonenpuree), aardappelen met kaas, tortilla’s en chilisaus met veel verse koriander, tamales de carne +thee. 'Comida CHAPIN' zeggen ze hier. Lekker, maar nogal nuchter... 

Na het eten trokken we naar de disco met een hele bende vriendjes. Natuurlijk moesten we hiervoor wel 6x op en af rijden omdat ze telkens iemand vergeten waren. Die Guatemalteken zijn niet te doen!!! Tot 7u hebben we de beentjes in de lucht gegooid en heeft de tequila rijkelijk gevloeid (die hadden we vanuit Mexico meegenomen). Maar ik was niet zat, mamie (i.t.t. de rest, hihi). Zo begon mijn nieuwe jaartje, het was eens wat anders...