Reisverhaal «auswitchz en birkenau»

krakau en auswitchz | Polen | 0 Reacties 11 Juni 2026 - Laatste Aanpassing 11 Juni 2026

Op de valreep van onze citytrip, na veel tegenslagen en fraude, toch nog tickets kunnen bemachtigen voor een bustrip H&T naar Auswitchz en Birkenau. Anderhalf uur met een minibusje naar Auswitchz, door kleine dorpen, veel velden, langgerekte bossen. Zo hadden we ook de gelegenheid om het platteland van Polen even te aanschouwen. En voor ons minibusje liep er dan ook nog een vos over, als een bliksemschicht van de ene kant van de weg naar de andere.

Doordat we pas om 14u vertrek hadden naar Auswitchz behoorden we tot een kleinere groep en waren wij ook de laatsten van de dag. Dat was écht een meevaller. Zo kregen we hier, in tegenstelling tot bij schindlers factory, veel tijd om rustig alles te bekijken en de akelige sfeer van weleer in ons op te laten nemen. Onze gids was super, ze vertelde heel sereen over de gruweldaden en leidde ons naar de verschillende belangrijke plaatsen in de kampen.

De start van de toer is bizar : je wandelt door een lange gang met witte muren en moet daar volledig stil zijn om respect voor het gebeuren te betuigen.

Auswitchz 1 : de staat van de 'barakken' verbaasde mij. Ik had mij altijd voorgesteld dat het houten krotten waren, maar dat was niet het geval. Deftige stenen huizen met een tegelkachel in elke ruimte. Raar...toen kwamen we te weten dat het aanvankelijk een poolse kazerne was voor het leger, vandaar dus de kwaliteit van de gebouwen. 

Ook de ingangspoort 'arbeit macht frei' had ik me heel anders ingebeeld. Veel groter en imposanter. Was echt niet groot, ook het terrein zelf was niet zo immens als in mijn gedachten. Het is eigenlijk enkel door de wachttorens en prikkeldraad met elektriciteit rond de gebouwen dat het een akeliger beeld vormde. Aangevuld met de verhalen van de gids werd het dorp een concentratiekamp. 

Pas als we 1 van de barakken, die fungeerde als tentoonstellingsruimte, mochten bekijken, kon je meevoelen wat de joden, zigeuners, andersdenkenden, homo's,... hadden doorgemaakt.

Achter grote ramen volgden de bewijsmaterialen elkaar op : een hoop met menselijk haar, een stapel brillen, massa's potten en pannen die werden gebruikt in het kamp, krukken en prothezen, valiezen en mandjes : allemaal waren het spullen van de slachtoffers. Uit respect voor de overledenen mochten we het haar niet fotograferen. 

Dan een gang met foto's, paspoorten, brieven. Gevolgd door kunstwerken, gemaakt door de gevangenen en nieuwe kunst gebaseerd op het leed van de slachtoffers.

Daarna mochten we even zien hoe ze er leefden. In stapelbedjes, een tafel, een wasplaats. Viel nogal mee, tenminste als er ruimte genoeg was en daar heb ik geen idee van. Ik vermoed dat ze met veel te veel in de ruimten hebben geleefd, waardoor het leidde tot de barre omstandigheden, waarbij slechts een luttel aantal kon overleven. Vooral door ontbering en te weinig hygiëne gecombineerd met hard labeur, bezweken de meesten.

Volgende etappe : de cellen, waar men martelde bekijken, ook hier geen foto's mogelijk.

Weer naar buiten langs een andere gang om zo tot bij de executie-binnenplaats, gevolgd door de plaats waar ophanging gebeurden. Dan voorbij het hospitaal, dat je best meed, want dan was je al gauw een proefkonijn.

Daarna wandelden we verder door het concentratiekamp tot aan de gaskamers en verbrandingsovens, die we wel mochten betreden. Grotendeels ondergronds onder een terp met gras. En in de verte kon je het huis zien van Hess, oppercommandeur. Onlangs zag ik een film over het leven van Hess en in die film werd er subtiel verwezen naar de rook en geur van de gaskamers. Nu ik op die plaats sta, kan ik mij inderdaad inbeelden dat je de verbranding kon ruiken tot in zijn tuin....Dat moet echt griezelig geweest zijn.

Bij het eindproces eindigt ook het eerste deel van de rondleiding.

Daarna verder met het busje naar Auswitchz 2 of Birkenau genaamd. Auswitchz 3 en 4 bestaan niet meer, die werden met de grond gelijk gemaakt. En het verhaal van de gids hierbij vond ik bangelijk. Blijkbaar hebben de polen, die er voor de oorlog woonden, na het vernietigen van de kampen, hun huis opnieuw gebouwd op diezelfde grond. Dat is nu voor mij iets echt akelig : uw huis plaatsen op de bodem, waar een jaar voordien tal van mensen zijn gestorven. Griezelig.

Pas in Birkenau had ik ook dat creepy gevoel over mijn lichaam. Birkenau is helemaal niet te vergelijken met Auswitchz 1. Dit is een zuiver vernietigingskamp en zo uitgestrekt dat je waar je ook staat het einde van het terrein niet kan zien. Het hoofdgebouw met poort, waaronder de spoorlijn loopt is indrukwekkend. De spoorlijn, die mensen van Auswitchz 1 naar Birkenau leidde en stopte op het selectie-platform. Hier staande kon je je levendig inbeelden hoe het moet geweest zijn. De gids vertelde het op een zachte toon met een gelaten blik, maar heel gedetailleerd omschreven. "De dokter van dienst gaf met een klein handgebaar aan waar je lot lag : links naar de barakken, rechts straigth to the ovens. In hun gedachten gingen ze naar ontsmettingsruimtes, niet wetende dat ze werden vergast en hun laatste minuten waren geteld."

Daarna bewandelden we in stilte het pad, dat de slachtoffers destijds ook bewandelden richting de vernietigde gasovens (vernietigd toen de geailleerden in aantocht waren). Daarnaast in alle talen op de grond gedenkstenen. Hier voel je echt wat er gebeurde. Een vreemd gevoel.

De barakken in Birkenau waren de échte barakken, zoals ik ze mij voorstelde. Kil, met amper licht, houten bakken in 2 verdiepen, waarop mensen gestapeld moesten slapen. En een kleine wasplaats met latrines. Hier kan ik mij wel inbeelden wat ze hebben doorstaan. 

Hier snap ik nu wel dat het gruweldaden waren, daden tegen de mensheid. En de groepen, die de nazi's uitkoos, dat snap ik niet, waarom? Ze overheersten de autochtone bevolking niet...en toch moesten ze sneuvelen. Untermensch versus ubermensch.

De zon begint te zoeken en dat versterkt de sfeer van het kamp. Door de prikkeldaad door kan ik zo intense foto's nemen.

Birkenau dat doet iets met een mens, zelfs met mij.

Nog een randbemerking :  er wordt gevraagd aan de bezoekers om uit respect voor de slachtoffers geen korte broeken, blote schouders, noch blote voeten te dragen/hebben. Wij waren geheel volgens het verzoek gekleed, maar een groep Jiddish liep er op sloefen te sloffen... onbegrijplijk toch, hun eigen volk niet respecteren.

Voor je Auswitchz binnen mag, word je gescand en moet je materiaal door een luchthavendetector. Veiligheid is hier blijkbaar zeer belangrijk.