Reisverhaal «La luna llena sobre el río Quiquibey - deel 6»

Het jaar van de zomer: deel 1 | Bolivië | 0 Reacties 24 Mei 2008 - Laatste Aanpassing 19 Februari 2011

sábado 24 de mayo

Don Felipe, corregidor van la comunidad de San Luis Chico aan de río Quiquibey heeft het druk. Bijna nooit komt er iemand langs en nu zijn ze er allemaal tegelijk. Twee verloren gelopen exemplaren uit een andere wereld (wij dus) en een filmploeg onder leiding van een Canadese regisseuse die zowat al zijn aandacht opeist. Trop is teveel en teveel is trop! en hij laat ons via Genaro dan ook weten dat we vandaag niet naar laguna azul zullen gaan. Jammer maar we hebben natuurlijk alle begrip voor de situatie. Een beetje onverwacht dus is onze laatste dag in San Luis Chico aangebroken. Straks zullen we terug stroomafwaarts reizen. Er is te weinig water in de rivier en verder varen naar San Luis Grande zou te veel tijd in beslag nemen. Als we er al zouden geraken.
Van de tijd die ons nog rest maken we gebruik om nog eens bij enkele dorpsbewoners langs te gaan. We willen persé iets terug doen voor de gastvrijheid die we hier hebben mogen ervaren en kopen van een meisje een 'marico' die ze heeft geweven met zelf gesponnen draad uit de jungle. Zelfs de kleurstoffen voor dit zo typische draagtasje - dat ze vaak met het lint rond hun voorhoofd dragen - zijn ontrokken aan woudvruchten. Met een verbazende vingervlugheid maakt haar papa van smalle palmbladeren een hoed voor me.

Ook de filmploeg van de Canadese komt erbij. Ze had ons gisteren al verteld dat het bijzonder moeilijk was geweest om het vertrouwen te winnen van deze mensen en ze dus zeer omzichtig te werk moest gaan. Het is niet de eerste keer dat een blanke misbruik maakt van hun vertrouwen. Houtkappers hebben ooit met valse voorwendsels honderden hectaren woud van hen ontvreemd en gekapt... Er volgt overleg met Don Felipe. Die knikt goedkeurend en ze vraagt ons of wij ook iets over onze ervaringen willen vertellen. En zo kwam het dat twee Belgen geflankeerd door de inwoners van een dorpje in de Boliviaanse jungle, voor de camera getuigden over het bijzondere voorrecht dat hen te beurt was gevallen.
"We zijn nu bijna zes maanden onderweg en dit is zonder twijfel de mooiste ervaring die we hebben mogen beleven. Twee werelden hebben mekaar hier ontmoet. De wijze waarop was zoals het hoort te zijn. We willen onze vrienden danken voor hun gastvrijheid en voor alles wat we van hen de voorbije dagen mochten leren. Dit zullen we nooit vergeten! ¡Muchas gracias!"
Een emotioneel moment, bezegeld met een handdruk, digitaal vastgelegd door de camera en voor eeuwig in de memorie van onze ziel neergeschreven.

De piepschuimen doos en de andere spulletjes staan voor de deuropening van Lidia's en Genaro's hut. De stuurman vertrekt met een jutten zak over zijn schouder in de richting van de rivier. Het vertrek kondigt zich aan. We kunnen nog enkele taferelen vastleggen op de gevoelige plaat en dan is de tijd gekomen om afscheid te nemen. We schudden hun brede handen, spreken woorden van dank en beloven oprecht dat we ooit zullen terugkomen. Rechts van onze hut, waar het pad naar de rivier begint, keren we ons hoofd nog één keer in hun richting, om - ondanks onze belofte van zonet - waarschijnlijk voorgoed dit dorp te verlaten.

De rivier zorgt meteen voor de nodige afleiding. Stroomafwaarts gaat een stuk makkelijker maar heel vaak moeten we toch nog de kano uit. Enige tijd later meren we aan en klauteren opnieuw de oever op. Meteen stapt een man op ons af. Hij is anders dan de anderen. Een echte spraakwaterval. Jammer genoeg totaal onverstaanbaar. We hebben niet lang nodig om uit te vissen dat het de drank is die de tong heeft losgemaakt. De schamele afdakjes die blijkbaar als huis fungeren zien er al even onstabiel uit als onze dronken vriend. Tussen de chaotisch uitgespreide rommel bekijken enkele kinderen ons alsof we van een andere planeet komen. Dit is heel wat anders dan San Luis Chico! We volgen de beschonken kerel in zijn zigzaggende kielzog naar een hoger gelegen deel van het woud. In het regenseizoen wanneer de rivier de oevers vaak onder water zet wonen ze permanent in dit deel. In een open hut ligt een man op wat je met wat verbeelding een bed zou kunnen noemen. Enkele vrouwen zitten aan zijn voeteinde, aan het hoofdeinde een man. De ongelukkige op het bed ziet er alles behalve gezond uit. Zijn vaalbleke huid is in schril contrast met het diepbruine vel van zijn omstanders. De sfeer is bedrukt. De stemmen gedempt. Genaro fluistert ons toe dat de man aan het hoofdeinde de sjamaan (medicijnman) is. Onze gids praat stilletjes met de genezer terwijl Anita en ik op enkele meters afstand, met een gevoel van gene en onbehagen, beseffen dat we waarschijnlijk op een totaal ongepast moment deze mensen hun leven zijn binnengestapt. Maar wie al dacht dat het laatste uur van deze arme stakker was geslagen had helemaal geen rekening gehouden met het geneeskrachtige effect van het bezoek van blanke 'aliens'. Van zodra het tot hem is doorgedrongen dat er bezoekers uit een verre wereld zijn gearriveerd herrijst de ten dode opgeschrevene uit zijn comateuze roes. Met vereende inspanningen komt hij recht, gunt zijn ogen even de tijd om scherp te stellen doorheen het benevelde waas dat zijn hersenpan al uren als in een bankschroef heeft geprangd en tovert zelfs iets wat op een glimlach lijkt op zijn gezicht, wanneer zijn zoekende blik de onze treft. Zelfs de sjamaan kijkt sprakeloos toe wanneer zijn patiënt er in slaagt uit zijn ziekbed op te staan en in onze richting te waggelen. Met uitgestrekte armen als van een man die na jaren zijn verloren zoon terug ziet. Het stappen gaat nog wat moeizaam en dat geeft Genaro de kans om ons nog vlug even te vertellen dat de heren gisteren een feestje hebben gebouwd met hun eigen gebrouwen chicha. Je hoeft echt geen kenner te zijn om te beseffen dat het actieve bestanddeel van dit drankje een effect heeft dat (gelukkig) je verbeeldingsvermogen waarschijnlijk ver te boven gaat. Een ‘ietwat’ onfrisse adem en een stevige knuffel zijn enkele van de vreemde bijwerkingen van het brouwsel. Net zoals bij zijn collega die we net aan de rivier hebben ontmoet is ook bij hem het spraakcentrum in hyperactieve staat van paraatheid. Er is geen speld tussen te krijgen. De smeuïge mescla van Spaanse mousse en Mosetén-Chimán puree op een bedje van zattemanspraat is vrijwel onverstaanbaar maar ik denk eruit te kunnen opmaken dat hij blij is dat er volk is. Voila hij heeft gezegd wat hij moest zeggen. Het helende effect van onze verschijning was van zeer korte duur en zijn kater dwingt hem dan ook terug naar zijn bedstee. De andere drinkebroer kan nog wel op zijn benen staan en klampt ons aan. “¿Of we geen sinaasappelen willen?" "¡Natuurlijk willen jullie dat en mandarijnen ook!” “Je hoeft al die moeite helemaal niet de doen voor ons” zeggen we nog maar daar heeft hij geen oren naar. Hij raapt er enkele van de grond maar bukken doet pijn en de beste vruchten hangen trouwens nog in de bomen. Waggelend verdwijnt hij in de richting van een hut en komt even later terug met een of andere ladder. Met de onhandige vastberadenheid van een aangeschotene plaatst hij het ding tegen de boom en begint aan de beklimming. We houden ons hart vast maar gelukkig zijn het enkel de vruchten die uit de boom donderen. Na de rijke citrus oogst moet hij blijkbaar nog een ei kwijt en klampt ons terug aan voor het vervolg van zijn verhaal. Zijn gebrabbel wordt alsmaar meer lichamelijk. Alsof door ons aan te raken we het allemaal wat beter zouden begrijpen. En wanneer op de ‘schaal van onbehaaglijkheid’ de naald naar de gevarenzone nijgt, is het Genaro die ons subtiel verlost. Hij neemt ons terug mee naar de rivier waar we in de schaduw van een van de afdakjes kunnen bekomen van het familiale tafereel van daarnet. Het was natuurlijk maar een momentopname maar ik heb de indruk dat het geluk in deze familie ver te zoeken is. Enkele glazen knikkers toveren een voorzichtige glimlach op het gelaat van de jongens die er op enkele meters van ons zijn komen bij zitten. Met heel veel vers fruit en twee nieuwe passagiers (een hen en een haan), klimmen we ons bootje in en laten het kleine dorpje achter ons.
Uren lang varen de duizenden zilveren zonnesterretjes op het water, de ijsvogels, arenden, waterschildpadden en enkele krokodillen met ons mee. De zon heeft het witte zand al in goud veranderd wanneer we halt houden en ons kamp opzetten. Anita was even verdwenen. Wanneer ze terug is vertrouwt ze me stilletjes toe dat dit het mooiste en tegelijk ook grootste 'kleine kamertje' was dat ze ooit heeft mogen gebruiken. Volledig in het groen en met zicht op de kabbelende rivier.

Ver weg boven San Luis Chico zijn donkere wolken samen geklit. Genaro kijkt bedenkelijk en kapt extra charo. Er hangt duidelijk iets in de lucht! Met z’n allen omsluiten we het kleine vuurtje op het keienstrand. Enkele stappen achter ons is er de ondoordringbare duisternis waar duizenden lumineuze wezentjes hun achterlijfje fluokleurig laten glimmen. Genaro waarschuwt ons voor de komst van “el frío”. De kou die, zo heeft hij in San Luis vernomen, al tot in Santa Cruz is opgerukt. “Elk jaar rond deze tijd komt ze langs en blijft enkele dagen tot enkele weken. Iedereen heeft het dan vreselijk koud. Soms is het zo erg dat de vogels doodvallen uit de bomen.” We hebben geen flauw idee waar hij het over heeft en kunnen ons moeilijk inbeelden dat het hier überhaupt fris zou kunnen zijn (een week later dachten we daar al helemaal anders over…).

In het Oosten is ondertussen de hel losgebarsten. Om de haverklap trachten zilver- en paarskleurige spinsels geweldadig hemel en aarde te verstrengelen. Reflecties flakkeren op in Genaro’s gelaat en verheffen zijn verhaal over de geesten van het woud tot een mystiek niveau. We zoeken de bescherming op van onze choza. Nemen toch maar het zekere voor het onzekere en kiezen voor onze regenkledij als pyjama. Al gauw bleek dat dit een goede beslissing was…