Reisverhaal «De Omovallei»

Vijf maanden van huis | Ethiopië | 1 Reacties 14 Februari 2019 - Laatste Aanpassing 15 Februari 2019

Donderdag 14 februari 2019

De Omorivier ontspringt nabij de hoogvlakte rond Addis Ababa en mondt 760 kilometer zuidelijker uit in het Turkanameer in Kenia. Het meest zuidelijk gelegen stroomgebied van de rivier ligt in een onherbergzaam gebied. De laatste decennia investeerden vooral Chinezen in de infrastructuur. Er is een potentieel aan grondstof, waterkracht en de ontsluiting met Kenia geeft heel wat economische perspectief. Dit is het grondgebied van traditionele stammen, die gedurende eeuwen afgezonderd leefden en hun unieke cultuur behielden. Door de verbeterde wegen zijn ze nu bereikbaar voor toerisme en dat geeft de mogelijkheid voor een unieke inkijk in culturen die het verst liggen van ons westers modern leven. We zochten zorgvuldig de manier om veilig en binnen ons budget dit avontuur aan te gaan. Samen met tourgids Tuti bespraken we de mogelijkheden en zo huurden we voor vijf dagen een 4X4, een goede driver en regelden we overal lokale gidsen die ons begeleidden. Slapen deden we een keer in een versleten hotel en drie maal in de tent, tussen de Hamer.

Het is een zoektocht hoe het toerisme te verzoenen met het traditioneel leven in de Omovallei. We zagen zowel goede als slechte voorbeelden. Als gulle toerist pennen, geld of ballonnen uitdelen is geen oplossing. Hoe lief, schattig of hulpeloos de kindjes ook zijn, het helpt hen niets vooruit. Het houdt hen van de schoolbanken en naar rijdende auto’s toerennen met uitgestoken hand is ronduit gevaarlijk. Het lost de armoede niet op en het werkt het zogenaamde ‘faranji frenzy’ in de hand. Dat is het automatisch, vaak respectloos tot agressief bedelen bij het zien van blanke vreemdelingen. Sommige dorpen slagen erin om het toeristengeld goed te kanaliseren zodat een bezoek in wederzijds respect kan plaats vinden. Ook moeten toeristen een les krijgen in ethiek hoe een gebied als dit te bezoeken. Naar mensen ga je niet ‘op jacht’ zoals de big five spotten tijdens overhaaste safari. Ik kan me voorstellen dat om de haverklap een telelens op je gericht krijgen beangstigend en enerverend is. Het zal een taak worden om beiden met elkaar te verzoenen en een duurzame oplossing te vinden, hopelijk gebeurt het tijdig.

Wuchu, onze chauffeur was een bijzonder hulpvaardig man en heel lief tegen Lisse en Jolente. Hij trakteerde met lekkers en betrok hen bij het gebeuren. Dat was leuk en maakte de lange, hobbelige verplaatsingen plezant. Het prachtige landschap met uitgestrekte savannevlaktes en hoge bergen verveelde nooit en wat er langs de weg allemaal te ontdekken viel, was telkens verrassend. Geiten en koeien zijn de rijkdom en worden gewapend verdedigd tegen roofdieren maar ook tegen andere clans en stammen. Drinkplaatsen zijn kostbaar, zeker nu, in het kurkdroge seizoen en ook daar ontstaan wel eens conflicten. Trots liet een Hamerman ons zijn tatoeages op de borst zien. Hij mocht die dragen omdat hij een vijand had gedood.

Hoog in de vulkanen boven de meren van Arba Minch leven de Dorze. Hun hoge geweven huizen lijken op de kop van een olifant en dat is geen toeval. Ze weven niet alleen hun imposante woningen met bamboe en bladeren van de enset of valse bananenboom, ze spinnen ook katoendraden en weven er mooie doeken van. Lisse en Jolente konden de kunst even proberen. De pulp van de enset fermenteert in de grond en wordt als een pannenkoek gebakken, een kocho. We proefden het met data, een bijzonder straffe chilisaus en arek, een bijzonder straf destilaat. Hun dorpen straalden een gezelligheid uit en de ligging gaf een uniek kader. Toen ik vroeg waarvoor de speer werd gebruikt, haalde hij een luipaardvel. Het doden ervan is een heldendaad die een leven lang op hun palmares staat. Een verhaal dat zuidelijker wordt uitgebreid naar leeuwen, hyena’s en buffels. Dat het met de populaties van de arme dieren de verkeerde kant uitgaat, hoeft geen uitleg.

Een constante tijdens onze tocht waren de sleurende meisjes en vrouwen, met hooi, brandhout en drinkwater. Overladen op hun kromgebogen ruggen, stapten ze overal langs de wegen. Soms heel kleine meisjes sleuren met kilo’s vracht, het is triestig om zien. We zien veel oudere vrouwen kromgegroeid rondlopen, het is moeilijk hen een leeftijd te geven, ik vermoed dat ze dikwijls jonger zijn dan we vermoeden. We beseffen heel goed dat als meisje hier groot worden moeilijk en hard is. Ook genitale verminking is zeker in het zuiden een wijdverspreid fenomeen. Bij het bezoek aan de Daasanach in het uiterste zuiden werd er openlijk over verteld. Tussen tien en vijftien jaar oud ondergaan de meisjes dit crimineel ritueel. Djibouti en Ethiopië zijn koplopers in de trieste ranking van vrouwenbesnijdenis. 

De Daasanach leven tegen de grens met Kenia en Zuid Soedan. We geraakten er niet zomaar, zo dicht tegen het door burgeroorlog geteisterde land was er een strenge paspoortcontrole. Er ontbrak nog een stempel bij het visa, vonden ze. Al vlug werd duidelijk dat de politiebeambte uit was op wat geld. Wushu, Tineke en ik hielden voet bij stuk en weigerden te betalen. Na wat telefoonverkeer naar weet ik veel wie en vooral streng oogcontact leek er geen ontkomen aan, we zouden 1000 birr betalen om onze paspoorten terug te krijgen. De ultieme zet kwam uiteindelijk van onze driver, hij haalde wat triestig het geld uit zijn zak. Dat was tegen de verwachting van de corrupte ambtenaar die enkel de rijke toerist wat geld zou afluizen en zo kwamen we er enkel met een ‘waarschuwing’ van af. In een mokoro staken we de Omorivier over en bezochten het dorp van de Omorate. Het waren heel lieve mensen en we voelden ons welkom. De hitte en stoffige, uitdrogende wind maken hun bestaan hard. Net als bij de andere stammen is polygamie heel gebruikelijk.

Zoals wij heel verbaasd naar hen keken, waren zij in de ban van Lisse en Jolente. Zo twee blonde meisjes hadden ze nog zelden gezien. Er werd tot zestig koeien voor hen geboden en Jolente bleek voor hen buitenaards, overal waar we kwamen stond ze vooraan in de belangstelling.

We verbleven drie dagen tussen de Hamer, we bezochten hun dorpen, begraafplaatsen en markten. De mannen zijn heel fier en besteden veel aandacht aan hun voorkomen. Het overgangsritueel waar alles om draait is het stierspringen. We konden ervan getuige zijn. De vrouwelijke familieleden van de springer laten zich tot bloedens toe slaan met takken. Het is hun onderdanige manier om respect te tonen voor de springer. Jonge mannen uit andere clans die het ritueel net ondergingen delen de slagen uit. Ondertussen kijken ze rond en kiezen eventueel hun eerste vrouw, later kunnen ze nog voor een tweede of derde gaan. De vrouwen dansen, blazen op hoorns en smeken om de slagen. Het is heel vreemd om mee te maken. Daarna worden de jonge mannen beschilderd, Jolente kreeg ook mooie tekeningen op haar wangen. Dan kwam het hoogtepunt, een tiental stieren werden op een rij gehouden en de springer moest naakt minstens vier keer om en weer over de dieren lopen. Slaagt hij niet, is de vernedering groot en is hij niet klaar voor een vrouw. ‘Onze springer’ slaagde en dat gaf het startsein voor drie dagen feest waarbij wordt gedanst en zelfgebrouwen lokaal bier gedronken. Ik proefde het en was er geen fan van, een vies bruin brouwsel van wat granen. Het was een onwaarschijnlijke belevenis getuige te zijn van het ritueel en festiviteiten.

Op de markt verkopen de vrouwen tabak, het insenshout dat wordt verbrand tijdens het koffieritueel, honing en zoveel meer. Ze maken zich mooi, de jonge mannen die het stierspringen succesvol deden komen in groepjes naar de vrouwen kijken om keuzes te maken. Hun met oker en vet ingesmeerde haar vertelt of ze al dan niet vrij zijn. Halskettingen tonen of ze eerste, tweede of derde vrouw zijn. Jurken van koeienleder en vele decoraties met schelpjes en parels maken hun prachtig. Zowel op de markten als tijdens de bezoeken aan de dorpen zagen we toch een zekere gelatenheid bij de vrouwen. Voor de vele kinderen zorgen, onderdanig zijn aan de man en hard werken is hun toekomst.

Een echte mannenwereld was dan weer de beestenmarkt. De Hamer en Bana verhandelden geiten en koeien aan de Ari, de zakenmannen. We kwamen ogen te kort. Van tientallen kilometers ver uit de bossen kwamen de meest kleurrijke figuren naar de markt om handel te drijven of om arek en cheka, het lokale bier, te drinken. Vee is grof geld en op de markten kan de spanning wel eens hoog oplopen, vooral de Mursi hebben een kwalijke reputatie op dat vlak. We hadden telkens goede lokale gidsen die zorgden voor een betekenisvol en ook ontspannen bezoek. Het was echt niet te onderschatten hoeveel indrukken we telkens opdeden.

Anders verliep het bezoek aan het Karodorp. Zij zijn het slachtoffer van het toerisme. De sfeer was er gespannen en opgedrongen. Toen we even te gast waren in een hutje hadden we een echte ontmoeting met deze mooie mensen maar eenmaal buiten was er opnieuw de sfeer van teveel cheka en briefjes van vijf birr. We probeerden goedbedoeld bij de lokale gids het probleem aan te kaarten maar toen hij het persoonlijk nam, was ook dat gesprek gedoemd te mislukken.

Misschien wel de meest andere wereld stapten we binnen in het Konsodorp Gamole. Binnen de stenen ommuring liepen we langs een labyrint van familiehutten, gemeenschappelijke huizen waar dorpzaken werden besproken en de jongeren op de zolder sliepen om vlug te kunnen ingrijpen bij gevaar, de mora’s en publieke pleinen met centraal generatiepalen. Om de 18 jaar werd er één bijgeplaatst, in totaal waren er 25. Wagas, de grafstenen die het leven weergeven van de gestorvene worden gestolen of staan in musea, gelukkig had het dorp er nog enkele.

De vijfdaagse was een fantastische belevenis, een confrontatie met onszelf ook. De landschappen, metershoge termietenheuvels, het afgelegene, de andere wereld maakte het absoluut onvergetelijk. We waren er moe en emotioneel van en hadden de dagen in Arba Minch nodig om alles op een rijtje te zetten. Tineke, Lisse en Jolente namen deel aan een training en voorstelling van een circusproject. Een hartverwarmend en hoopvol initiatief om straatkinderen op te vangen. En tot slot verwenden we onszelf nog eens in het zwembad van de Paradise Lodge. 

Ons avontuur in Ethiopië zit erop, wat een land en wat een verscheidenheid ! Het is nog te vroeg om alles wat we zagen en beleefden te vatten, dat komt wel. We verlaten het Afrikaanse continent met spijt in het hart en fantastisch mooie herinneringen.

Herman

 

 

 

 

Fotoalbums van Ethiopië

Omovalley (90)

14 Februari 2019 | Vijf maanden van huis | Ethiopië | Laatste Aanpassing 14 Februari 2019

  • Naar de markt
  • Poseren!

Hawassa en Arba Minch (60)

06 Februari 2019 | Vijf maanden van huis | Ethiopië | Laatste Aanpassing 06 Februari 2019

  • Wassen en drogen langs het meer.

Addis Abeba (34)

01 Februari 2019 | Vijf maanden van huis | Ethiopië | Laatste Aanpassing 01 Februari 2019

  • De kerken zijn hier meestal rond.
  • En heel veel bouwwerken.

Lalibela (56)

30 Januari 2019 | Vijf maanden van huis | Ethiopië | Laatste Aanpassing 30 Januari 2019

  • De zus en moeder van Birtukan.
  • Gezellige ontvangst bij Mini Lalibela Guesthouse.

Gondar en Simien Mountains (130)

24 Januari 2019 | Vijf maanden van huis | Ethiopië | Laatste Aanpassing 24 Januari 2019

 

Plaats een Reactie

katleen mooi geschreven, Herman! het Griekse vasteland is blijkbaar supermooi ....veel plezier in Jordanie Geplaatst op 16 Februari 2019

 

      
This site is only viewable in landscape mode !
Session Tracking